17 Temmuz 2025
HATİCE SÖNMEZ KAYA
Defne’yle birlikte Kanada’nın tarihinin binlerce yıl öncesine uzanıyoruz. Küçük çocukların ailelerinden zorla alınarak kilise okullarında okumaya zorlanması, o çocukların bir kısmının hayatta kalmayı başaramaması Defne gibi okuru da etkiliyor.
Günümüzde yetişkinler için yazılan bazı edebi eserleri, çocuklar da okumakla birlikte konu oldukça uzmanlık gerektirir. Çocukların yaşlarına, cinsiyetlerine, ilgi ve ihtiyaçlarına hatta doğrudan ilgili çocuğa yönelik olmak üzere edebi ürünler sunulabilir.
Çocuklar için hazırlanan eserlerin görsel ve dilsel nitelikleriyle, çocukların duygu ve düşünce dünyalarında istenilen etkiyi bırakabilmesi için bu özelliklere uygun olarak hazırlanması gerekir. Çocuk edebiyatı eserlerinin amaca ulaşma derecesi ile çocuk kitaplarının taşıması gereken özelliklere uygunluğu arasında doğrudan bir ilişki vardır. Bu nedenle incelenen eserlerin istendik özellikleri taşıması gerekir.
Çocukların düşün dünyasına girmek, yaş gruplarına uygun yazmak güçtür.
Edebiyatın mutfağında da uğraş veren Yazar Sevda Yüksel, eğitimci olmanın getirisi ve kadınlık yaklaşımıyla, çocukluktan ilk gençliğe geçiş dönemindeki Defne’nin yaşamına çekincesiz giriyor. Onlarla birlikte geziyor Montreal’i.
Ülkemizden başlayan yolculukları, İstanbul’dan kalkan uçakla annesinin arkadaşı Burcu’nun Montreal’de yaşadığı evine uzanıyor. Üstlerinde, trafik kazasında yitirdikleri baba yokluğunun verdiği üzgünlük vardır. Defne, annesiyle birlikte gezdiği, gördüğü her şeyi belleğine kaydederken kendini sağaltır, acılarıyla baş etmeye de çabalar.
Eğitimci, laik bir ailede yaşaması Defne’nin ayrıcalığıdır. Annesinin koyduğu insana yaraşır kurallar, kişilikli bir insan olması, yaşamı anlaması, olumlu davranışlar edinmesi içindir. Babasının fotoğraf makinesiyle çekim yapılırken yüreği burkulsa da içinde duyumsar özlemini, sevgisini. Sanki birlikte geziyor düşüncesiyle rahatlatır kendisini.
Defne, merak eden, sorgulayan, soruna değil çözüme odaklı, öğrenmeye açık bir çocuktur. Gezdiği, gördüğü, kimi zaman da şaşırdığı durumlarda sorularına yanıt bulmaktadır. Gezegenimizde yaşayan tüm canlılara, insanların geçmişten bugüne savaş ve barış dönemlerinde yaşadıkları topraklarda bıraktıkları sanatsal eserlere ilgi duyar, dikkatini çeken canlı cansız varlıklarla konuşur, onların gözüyle bize olanı biteni anlatır. Bunu “büyülü gerçekçilik” mi, okurların empati kurma yetilerinin ortaya çıkmasını sağlama mı denir? Yazarımızın ikinci seçeneği yeğlediği belli.
Çocukların düşleri varsıldır. Sevda öğretmen bunu iyi bildiğinden yanından geçerken baktığımız ama görmediğimiz yaşamımızda var olan canlı, cansız her şeye dokunmuş, geçmiş ve geleceği onların gözünden değerlendirmiştir. Alkışa değer bu yaklaşımı çocuk okur için oldukça önemlidir. Yaşadığımız gezegenin hoyratça kullanılması, doğaya verilen zarar ve yok oluşa gidişinin ipuçları vardır Defne’nin bu içsel konuşmalarında. Saat Kulesi, köprü gibi tarihi yapıtların arkasında bir öykü arar.
Defne’yle birlikte Kanada’nın tarihinin binlerce yıl öncesine uzanıyoruz. Yerli halkların bir kısmının yok olması Avustralya’daki Aborjinleri anımsatıyor. Küçük çocukların ailelerinden zorla alınarak kilise okullarında okumaya zorlanması, o çocukların bir kısmının hayatta kalmayı başaramaması Defne gibi okuru da etkiliyor.
İnsanların doğadaki canlılarla bir arada barış içinde yaşamalarına örnek olarak konuk oldukları annesinin yakın arkadaşı Burcu teyzesinin “Kaju” adındaki kedisiyle yakın ilişkisi de Defne’nin bir başka önemli özelliğidir. Tüm ilişkilerde başat duygu, sevgi ve ilgidir. Üstelik, hayvanların katledilmesi gündemdeyken Kaju’nun sevimliliği, alışık olduğu eve ve insanlara bağımlılığı çocuk okurlara örnek olacaktır. (Yazarımızın da kedilerle yakın ilişkisi olduğu izlenimini edindim.)
Gezmeyi, yeni yerleri, başka dünyaları görmeyi çok seven eğitimci yazar Sevda Yüksel, Montreal’i gezmiş olmalı ki kentin tüm köşelerini tanıtıyor bize. Bir turist gibi Defne’yle biz de geziyor, onun gözüyle Montreal’in, Ottowa’nın görülesi yerlerinde dolaşıyor, bilmediklerimizi öğreniyoruz.
Edebiyat dergilerinde yazıları da yayımlanan çok yönlü ve üretken yazarımızın, Bizim Çağ Kitaplığı markasıyla yayımlanan “Yeni Bir Dünya Özlemi” “Güzel Günler Bizi Bekler” “Çuvaçuva Yolcuları” adlı ilk gençlik ve çocuk kitapları da var. Dahası çocuklara dönük drama atölyeleriyle, yazarak eğiterek gerçek eğitimci görevini sürdürmekte ve bu arada olanak buldukça dünyayı gezmektedir.
Değerli eğitimci, güzel insan, yazar Sevda Yüksel’i içtenlikle kutluyorum.
.